Overheidsparticipatie: de gemeente doet mee aan initiatieven van inwoners
Overheidsparticipatie is iets anders dan de meeste mensen denken. Het gaat niet om de gemeente die inwoners betrekt bij haar plannen, maar om de gemeente die meedoet aan initiatieven die inwoners zelf hebben opgezet. De gemeente treedt daarbij niet op als opdrachtgever of regelgever, maar als gelijkwaardige partner.
Opiniepijlers helpt gemeenten bij het invullen van die rol. Wij onderzoeken wat er leeft onder inwoners en brengen in kaart welke initiatieven er al zijn, wat inwoners nodig hebben en hoe de gemeente daar het beste bij kan aansluiten.
Wat is overheidsparticipatie?
Bij overheidsparticipatie neemt de overheid deel aan bewonersinitiatieven. Het initiatief komt van inwoners, niet van de gemeente. Denk aan energiecoöperaties, zorgcollectieven, buurttuinen of wijkinitiatieven. Inwoners nodigen de gemeente uit om mee te doen, mee te denken of te faciliteren.
Dit onderscheid is belangrijk en wordt ook zo omschreven in de VNG Handreiking Overheidsparticipatie: bij inwonersparticipatie participeren bewoners in gemeentelijke plannen, bij overheidsparticipatie participeert de gemeente in initiatieven van bewoners.
Waarom is overheidsparticipatie waardevol?
Bewonersinitiatieven zijn vaak innovatief, lokaal geworteld en creatief. Ze bieden antwoorden op maatschappelijke uitdagingen die de gemeente vanuit het gemeentehuis niet altijd ziet. Door als gemeente aan te sluiten bij wat er al leeft in de samenleving ontstaat er meer draagvlak, meer vertrouwen en soms ook een efficiëntere aanpak dan via reguliere gemeentelijke dienstverlening.
Overheidsparticipatie versterkt bovendien de democratie. Inwoners doen democratische ervaringen op in bewonersinitiatieven en komen dichter bij elkaar, tegen de trend van polarisatie in.
Hoe doet de gemeente mee?
De mate waarin de gemeente meedoet aan een bewonersinitiatief kan variëren. Van lichte ondersteuning zoals advies geven of het netwerk van de initiatiefnemer uitbreiden, tot intensieve samenwerking zoals structurele financiering of het overdragen van gemeentelijke taken aan een bewonersinitiatief.
Goede overheidsparticipatie vraagt van de gemeente een andere houding: open staan voor initiatieven, flexibel omgaan met regels en het initiatief bij de initiatiefnemer laten. De gemeente is partner, niet probleemeigenaar.
Hoe helpt Opiniepijlers bij overheidsparticipatie?
Opiniepijlers onderzoekt wat er leeft onder inwoners en welke initiatieven er al zijn in een gemeente. Wij brengen in kaart hoe inwoners aankijken tegen gemeentelijke plannen en welke behoeften er leven, zodat de gemeente weet waar zij het beste bij kan aansluiten.
Na afloop ontvangt u een helder rapport met bevindingen en concrete aanbevelingen over hoe de gemeente haar rol als partner van bewonersinitiatieven het beste kan invullen.
Overheidsparticipatie en de participatieverordening
Sinds 1 januari 2025 zijn gemeenten verplicht een participatieverordening (opent in nieuw tabblad) op te stellen. De VNG (opent in nieuw tabblad) biedt twee varianten: een basismodel voor inwonersparticipatie en een uitgebreid model dat ook kaders voor overheidsparticipatie bevat. Opiniepijlers helpt gemeenten bij het verzamelen van de inzichten die nodig zijn om die kaders goed in te vullen.
Wilt u als gemeente beter aansluiten bij initiatieven van inwoners?
Neem contact op voor een vrijblijvend gesprek over wat Opiniepijlers voor uw gemeente kan betekenen.
Bel ons op 0313 745 533 of mail naar info@opiniepijlers.nl.